Κριτήρια ESG και Εταιρική Δέουσα Επιμέλεια

1. Έννοια κριτηρίων ESG
   

Τα κριτήρια ESG (Environmental, Social, and Governance) αποτελούν ένα σύνολο παραμέτρων που χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθούν οι επιδόσεις μιας επιχείρησης.

Σύμφωνα με αυτά, η αξιολόγηση μιας επιχείρησης πραγματοποιείται σε τρεις βασικές διαστάσεις: το περιβάλλον, τα κοινωνικά θέματα και την εταιρική διακυβέρνηση.

Τα κριτήρια αυτά καθορίζουν τόσο την βιωσιμότητα αλλά και την υπευθυνότητα μιας επιχείρησης και πιο συγκεκριμένα το καθένα από αυτά σχετίζεται με τα ακόλουθα:

• Environmental (Περιβαλλοντικό): Σχετίζεται με την επίδραση της επιχείρησης στο περιβάλλον, όπως η διαχείριση αποβλήτων, η χρήση φυσικών πόρων, η εκπομπή αερίων θερμοκηπίου και η βιωσιμότητα των διαδικασιών παραγωγής.
• Social (Κοινωνικό): Εξετάζει την επιρροή της επιχείρησης στην κοινωνία, όπως οι εργασιακές συνθήκες, η ισότητα των φύλων, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ευημερία των εργαζομένων.
• Governance (Διακυβέρνηση): Αφορά τη διαχείριση της επιχείρησης μέσω της υιοθέτησης διαφανών και ηθικών δομών διακυβέρνησης, πολιτικών και πρακτικών διαφάνειας και λογοδοσίας, ισχυρών πρακτικών διαχείρισης κινδύνων και δεσμεύσεων για μέτρα κατά της διαφθοράς και εν γένει συμμόρφωσης με τις ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις. Ορίζονται με σαφήνεια συγκεκριμένοι ρόλοι και ευθύνες, γίνεται συστηματική αξιολόγηση των επιχειρηματικών κινδύνων και ευκαιριών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με την εδραίωση της εμπιστοσύνης και της ακεραιότητας στον πυρήνα των δραστηριοτήτων τους, οι επιχειρήσεις αναπτύσσουν σχέσεις εμπιστοσύνης με το προσωπικό τους, τους πελάτες και τους προμηθευτές τους, ενώ προσελκύουν περισσότερους επενδυτές, εξασφαλίζοντας και τροφοδοτώντας τη μακροπρόθεσμη επιτυχία.

Πρακτικά, οι περιβαλλοντικές πτυχές περιλαμβάνουν ενδεικτικά παράγοντες όπως το αποτύπωμα άνθρακα μιας εταιρίας, την χρήση νερού και ενέργειας, την διαχείριση απορριμμάτων και τα επίπεδα ρύπανσης. Τα κοινωνικά στοιχεία περιλαμβάνουν τις εργασιακές πρακτικές μιας εταιρίας, τα επίπεδα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις πολιτικές ποικιλομορφίας και ένταξης και τον αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες, ενώ η διακυβέρνηση σχετίζεται με παράγοντες όπως η ποικιλομορφία του διοικητικού συμβουλίου μιας εταιρίας, η αμοιβή των στελεχών, η διαφάνεια και οι ηθικές επιχειρηματικές πρακτικές.

2. Σημασία και οφέλη των κριτηρίων ESG για τις επιχειρήσεις

Η εφαρμογή των κριτηρίων ESG μπορεί να ενισχύσει τη φήμη μιας επιχείρησης και να την καταστήσει πιο ελκυστική στους επενδυτές, τους καταναλωτές αλλά και τους εργαζόμενους, ενώ προσφέρει πολλά οφέλη στις ίδιες τις επιχειρήσεις.

Συγκεκριμένα, η εφαρμογή των κριτηρίων ESG και η συμμόρφωση των επιχειρήσεων σύμφωνα με τα ως άνω κριτήρια μπορεί να επιφέρει τα ακόλουθα αποτελέσματα:

• Αύξηση Επενδύσεων: Η τήρηση υψηλών προτύπων ESG μπορεί να αυξήσει την ελκυστικότητα της επιχείρησης στους θεσμικούς επενδυτές, οι οποίοι αναζητούν βιώσιμες και υπεύθυνες επενδύσεις. Οι επενδυτές κινούνται προς εταιρείες που είναι συμμορφωμένες με τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια και έχουν ορθή εταιρική διακυβέρνηση. Αυτές οι εταιρίες έχουν υψηλότερες αποδόσεις και μεγαλύτερη χρηματοοικονομική σταθερότητα και πιθανότητα βιωσιμότητας σε σύγκριση με άλλες εταιρίες που θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Οι επενδυτές που θέλουν να εξασφαλίσουν την απόδοση της επένδυσής τους δείχνουν μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον σε εταιρίες που συμμορφώνονται και εφαρμόζουν τα ESG κριτήρια.
• Βελτίωση Σχέσεων με Πελάτες: Οι σύγχρονοι καταναλωτές είναι πιο συνειδητοποιημένοι και συχνά προτιμούν να υποστηρίζουν εταιρίες που προάγουν την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη.
• Διατήρηση και Ανάπτυξη Ταλέντων: Οι επιχειρήσεις με ισχυρές κοινωνικές και περιβαλλοντικές πολιτικές μπορούν να προσελκύσουν και να διατηρήσουν ταλέντα που επιθυμούν να εργάζονται σε οργανισμούς με υψηλή ηθική και αξίες.
• Οικονομικά Οφέλη: Επιχειρήσεις που ενσωματώνουν βιώσιμες πρακτικές συχνά απολαμβάνουν καλύτερες χρηματοδοτήσεις και χαμηλότερο κόστος κεφαλαίου, καθώς συνδέονται με λιγότερους κινδύνους και μεγαλύτερη μακροπρόθεσμη αξία.
• Μείωση Κινδύνων: Η προσαρμογή στις περιβαλλοντικές κανονιστικές απαιτήσεις μειώνει τους κινδύνους από πρόστιμα ή νομικές αξιώσεις που σχετίζονται με περιβαλλοντικά ατυχήματα ή παραβάσεις.
• Αναγνωρισιμότητα και Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα: Οι εταιρίες με ισχυρή ESG στρατηγική συνήθως έχουν καλύτερη φήμη και είναι σε θέση να διαφοροποιηθούν από τους ανταγωνιστές τους.

3. Εταιρική Δέουσα Επιμέλεια

Καθώς οι επιχειρήσεις καλούνται να δραστηριοποιηθούν σε ένα εξελισσόμενο αξιακό και θεσμικό περιβάλλον καθίσταται επιτακτική η υιοθέτηση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και  κριτηρίων κανόνων διακυβέρνησης. Αναπτύσσοντας μια ισχυρή πολιτική ESG, οι επιχειρήσεις μπορούν να ευθυγραμμίσουν τις δραστηριότητές τους με βιώσιμες αρχές, ενισχύοντας την διαφάνεια, την λογοδοσία και την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.

Μια αποτελεσματική πολιτική ESG περιγράφει την δέσμευση της εταιρίας για περιβαλλοντική διαχείριση, κοινωνική ευθύνη και ηθική διακυβέρνηση. Θέτει μετρήσιμους στόχους, ορίζει σαφείς ενέργειες και θεσπίζει μηχανισμούς παρακολούθησης και επιβολής. Επιπλέον, χρησιμεύει ως οδηγός για την διοίκηση, τους υπαλλήλους και τους συνεργάτες, ενισχύοντας μια κουλτούρα βιωσιμότητας και ενσωμάτωσης.

Στις 25 Ιουλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ η οδηγία 2024/1760 για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά την βιωσιμότητα. Η Οδηγία απαιτεί από τις εταιρίες να διασφαλίζουν την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των περιβαλλοντικών υποχρεώσεων σε όλο το μήκος αλυσίδας δραστηριοτήτων τους. O σκοπός της Οδηγίας είναι να θεσπίσει το καθήκον της εταιρικής δέουσας επιμέλειας (due diligence) για την ενσωμάτωση κριτηρίων Βιωσιμότητας.

Με την υιοθέτηση της CSDDD οι εταιρίες θα υποχρεωθούν να εντοπίζουν, να προλαμβάνουν, να μετριάζουν ή ακόμα και να τερματίζουν, πράξεις που επηρεάζουν αρνητικά τα ανθρώπινα δικαιώματα ή επηρεάζουν το περιβάλλον. Εάν διαπιστωθεί παράβαση των υποχρεώσεων που πηγάζουν από την ως άνω Οδηγία θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη, τον μετριασμό, τον τερματισμό ή την ελαχιστοποίηση των δυσμενών επιπτώσεων που προκύπτουν από τις δικές τους δραστηριότητες, τις δραστηριότητες των θυγατρικών τους και τις δραστηριότητες των επιχειρηματικών εταίρων τους στην αλυσίδα δραστηριοτήτων τους.

Οι εταιρίες μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για την ζημιά που προκλήθηκε και θα πρέπει να καταβάλουν πλήρη αποζημίωση. Οι εταιρίες που επηρεάζονται από την οδηγία θα πρέπει επίσης να εγκρίνουν και να εφαρμόσουν σχέδιο κλιματικής μετάβασης, σύμφωνα με την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. Η Οδηγία αποσκοπεί στην διευκόλυνση μιας δίκαιης μετάβασης προς μία βιώσιμη οικονομία, αναγνωρίζοντας τον κομβικό ρόλο των επιχειρήσεων σε αυτόν τον μετασχηματισμό. Ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων μερών, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων συνδικαλιστικών οργανώσεων, της κοινωνίας των πολιτών, πολιτών της ευρωπαϊκής ένωσης, επιχειρήσεων και ενώσεων επιχειρήσεων, έχουν συνηγορήσει στο υποχρεωτικό πλαίσιο για την δέουσα επιμέλεια.

Η Οδηγία είναι έτοιμη να καθοδηγήσει τις επιχειρήσεις προς την υπεύθυνη συμπεριφορά και δύναται να θέσει ένα νέο παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την υποχρεωτική δέουσα επιμέλεια σε θέματα περιβάλλοντος και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Ελλάδα μαζί με τα λοιπά κράτη – μέλη υποχρεούνται να ενσωματώσουν την οδηγία στην εσωτερική τους νομοθεσία και να υποβάλλουν τα αντίστοιχα κείμενα στην Επιτροπή μέχρι τις 26 Ιουλίου 2026. Η Οδηγία για την εταιρική δέουσα επιμέλεια όσον αφορά την βιωσιμότητα θα αρχίσει να εφαρμόζεται στην πρώτη ομάδα εταιριών ένα χρόνο αργότερα, μέσα από μια στρατηγική σταδιακής υλοποίησης, με αποκορύφωμα την πλήρη εφαρμογή της ως τις 26 Ιουλίου 2029.

Σύμφωνα με την ως άνω Οδηγία θεσπίζονται κάποιες οικουμενικές αρχές για τις επιχειρήσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις συνθήκες εργασίας, το περιβάλλον και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να υποστηρίζουν και να σέβονται την προστασία των διεθνώς αναγνωρισμένων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να διασφαλίζουν ότι δεν συνεργούν στην καταπάτηση αυτών.

Σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας, οι επιχειρήσεις πρέπει να υποστηρίζουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και την πραγματική αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικών διαπραγματεύσεων, την εξάλειψη όλων των μορφών εξαναγκαστικής εργασίας, την εξάλειψη των διακρίσεων αναφορικά με την απασχόληση και την εργασία και την αποτελεσματική κατάργηση της παιδικής εργασίας.

Σχετικά με το περιβάλλον, οι επιχειρήσεις πρέπει να υποστηρίζουν μια προληπτική προσέγγιση στις περιβαλλοντικές προκλήσεις, να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για την ευρύτερη προώθηση της περιβαλλοντικής υπευθυνότητας και να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη και την διάδοση φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών.

Αναφορικά, εξάλλου, με την καταπολέμηση της διαφθοράς, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λειτουργούν κατά της διαφθοράς σε όλες τις μορφές της, συμπεριλαμβάνοντας τον εκβιασμό και την δωροδοκία.

4. Νομοθετικό Πλαίσιο – Νέα Οδηγία 2024/1760 (CSDDD – Corporate Sustainability Due Diligence Directive)

Η νομοθεσία για τα κριτήρια περιβάλλοντος, κοινωνίας και διακυβέρνησης (ESG) αποτελεί έναν από τους κυριότερους πυλώνες της βιώσιμης χρηματοδότησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ανάγκη για την ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG σε κάθε τομέα της οικονομίας προέκυψε από την αυξανόμενη συνειδητοποίηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, της έντασης των κοινωνικών ανισοτήτων και της σημασίας της εταιρικής διακυβέρνησης και πλέον αποτελεί τον κανόνα για την προσέλκυση επενδύσεων και την άντληση κεφαλαίων.

Με την αυξανόμενη ανάγκη για διαφάνεια και υπευθυνότητα αλλά και εναρμόνιση της πρακτικής των Κρατών – Μελών αναφορικά με την εταιρική δέουσα επιμέλεια και  υπευθυνότητα σε ζητήματα κοινωνικής και περιβαλλοντικής συμμόρφωσης και βιωσιμότητας των επιχειρήσεων αυτών, οδηγηθήκαμε στην θέσπιση της πρόσφατης Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1760, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 25 Ιουλίου 2024, στόχοι της οποίας είναι η προώθηση της βιωσιμότητας στις επιχειρηματικές πρακτικές (ευθύνη), η προστασία της αξίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ανθρώπινα δικαιώματα), η διαχείριση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων (περιβάλλον) και η υποχρέωση εφαρμογής και συμμόρφωσης με κριτήρια βιωσιμότητας (Διαφάνεια).

Η CSDDD αποτελεί τεράστιο βήμα θεμελίωσης μιας οικονομίας επιχειρηματικής διαφάνειας και λογοδοσίας σε σχέση με το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και την επίδραση στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Πεδίο Εφαρμογής της Οδηγίας αυτής είναι : i) Ευρωπαϊκές Εταιρίες, και συγκεκριμένα : α) οντότητες που περιλαμβάνουν πάνω από 1000 εργαζόμενους και πραγματοποιούν κύκλο εργασιών πάνω από 450 εκατομμύρια ευρώ και β) οντότητες με έσοδα από συμφωνίες δικαιόχρησης πάνω από 22,5 εκατομμύρια ευρώ, που πραγματοποιούν κύκλο εργασιών πάνω από 80 εκατομμύρια ευρώ και ii) Εταιρίες Τρίτων χωρών και συγκεκριμένα : α) οντότητες με παγκόσμιο κύκλο εργασιών πάνω από 450 εκατομμύρια ευρώ και β) οντότητες με έσοδα από συμφωνίες δικαιόχρησης στην Ε.Ε. πάνω από 22,5 εκατομμύρια ευρώ, που πραγματοποιούν παγκόσμιο κύκλο εργασιών πάνω από 80 εκατομμύρια ευρώ.

Οι Αρχές της Εταιρικής Δέουσας Επιμέλειας σύμφωνα με την ως άνω Οδηγία είναι Προβλεπτική Δράση, δηλαδή Προστασία έναντι Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Κινδύνων, Στρατηγική Ανάλυση, δηλαδή Εντοπισμός Πιθανών Επιπτώσεων στις Αλυσίδες Αξίας, Διορθωτικά Μέτρα, δηλαδή Σχεδιασμός Δράσεων Αντιμετώπισης Επιπτώσεων και Συνεχής Αξιολόγηση, δηλαδή Τακτική Αναθεώρηση Κινδύνων και Επιπτώσεων.

Η ως άνω Οδηγία προβλέπει διοικητικές και οικονομικές κυρώσεις σε περίπτωση παραβιάσεων και συγκεκριμένα οικονομικές κυρώσεις, δηλαδή πρόστιμα βασισμένα στον κύκλο εργασιών, διοικητικές κυρώσεις, δηαλαδή ανάκληση αδειών ή άλλων δικαιωμάτων, υποχρεώσεις για αποκατάσταση ζημιών και διαφορετικές ποινές ανάλογα με το είδος της παραβίασης ενώ θέτει ένα Πλαίσιο Προστασίας Πληροφοριοδοτών, το οποίο συνίσταται στην διασφάλιση της ανωνυμίας και την προστασία της ταυτότητας των πληροφοριοδοτών, στην διερεύνηση καταγγελιών για παραβάσεις, στην προστασία πληροφοριοδοτών από αντίποινα και στην ενίσχυση του πλαισίου πληροφοριοδότησης.

5. Επιπτώσεις και Προκλήσεις

Πολλαπλά είναι τα οφέλη από την εφαρμογή της ως άνω Οδηγίας αλλά και οι επιπτώσεις, που συνοψίζονται στα ακόλουθα:

• Κόστος και Ανάγκη για Εξειδίκευση: Η συμμόρφωση με την ως άνω Οδηγία και τα κριτήρια αυτά απαιτεί σημαντικά έξοδα και αύξηση του κόστους των επιχειρήσεων σε επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες, εκπαίδευση και ίσως ακόμη και σε αλλαγές στις εσωτερικές λειτουργίες της επιχείρησης (ανασχεδιασμός διαδικασιών).
• Βελτίωση της Εικόνας της Επιχείρησης: Διαχείριση της φήμης της επιχείρησης.
• Αξιοποίηση της Βιωσιμότητας ως προσόν (ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα).

Ενώ, οι προκλήσεις για την υλοποίηση της ως άνω Οδηγίας συνίστανται στην πολυπλοκότητα, δηλαδή στην δυσκολία στην εφαρμογή λόγω πολλαπλών απαιτήσεων, στο σημαντικό κόστος (ιδιαίτερα για ΜμΕ), στην σταδιακή προσαρμογή και την κρατική στήριξη.

Εντούτοις, τα προσδοκόμενα οφέλη αναμένεται να είναι επίσης πολλαπλά όπως κέρδος για την κοινωνία και το περιβάλλον, περιβαλλοντική προστασία, αειφόρος ανάπτυξη και σημαντική βελτίωση της δημόσιας εικόνας των επιχειρήσεων (εταιρική φήμη).

6. Εφαρμογή στην Ελλάδα και Νομοθετική εξέλιξη

Στην Ελλάδα, τα κριτήρια ESG (Environmental, Social, and Governance) και η συμμόρφωση των επιχειρήσεων με αυτά ρυθμίζονται από έναν συνδυασμό ευρωπαϊκής νομοθεσίας, εθνικής νομοθεσίας και διεθνών προτύπων που έχουν υιοθετηθεί τα τελευταία χρόνια για την προώθηση της βιωσιμότητας και της κοινωνικής υπευθυνότητας.

Οι μεγάλες επιχειρήσεις που πληρούν τα κριτήρια του CSRD (ήδη από το 2024) είναι υποχρεωμένες να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις για την αναφορά βιωσιμότητας, περιλαμβανομένων των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και διοικητικών πρακτικών.

Επίσης, οι χρηματοπιστωτικές εταιρίες και οι οργανισμοί που προσφέρουν επενδυτικά προϊόντα πρέπει να συμμορφώνονται με τον κανονισμό SFDR.

Τα σπουδαιότερα νομοθετήματα που έχουν θεσπιστεί αναφορικά με τα κριτήρια αυτά μπορούν να συνοψιστούν στα ακόλουθα:

1. I. Ευρωπαϊκή Νομοθεσία

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία αποτελεί την πιο σημαντική πηγή για τα κριτήρια ESG στην Ελλάδα, καθώς η χώρα είναι μέλος της ΕΕ και υποχρεώνεται να εφαρμόσει τους κανονισμούς και τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πιο σημαντικοί κανονισμοί και οδηγίες που έχουν θεσπιστεί έως σήμερα στον τομέα αυτό είναι οι εξής:

1. Οδηγία 2014/95/ΕΕ για την Υποχρεωτική Δημοσιοποίηση Μη Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (Non-Financial Reporting Directive – NFRD)

• Έτος: 2014
• Περιγραφή: Η Οδηγία 2014/95/ΕΕ της ΕΕ επιβάλλει στις μεγάλες εταιρίες (που έχουν περισσότερους από 500 εργαζόμενους) την υποχρέωση να δημοσιοποιούν πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και διοικητικές επιδόσεις τους.
• Σκοπός: Η οδηγία στοχεύει στη βελτίωση της διαφάνειας και της υπευθυνότητας των μεγάλων επιχειρήσεων όσον αφορά τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές τους επιδόσεις, καθώς και τη διακυβέρνηση τους.
• Εφαρμογή στην Ελλάδα: Οι ελληνικές επιχειρήσεις που πληρούν τα κριτήρια του μεγέθους (ετήσιοι κύκλοι εργασιών άνω των 40 εκατομμυρίων ευρώ, τουλάχιστον 500 εργαζόμενοι κ.λπ.) πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της οδηγίας NFRD.

2. Οδηγία 2022/2464/ΕΕ για την Επαναδιατύπωση της Οδηγίας για την Αναφορά Μη Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (CSRD – Corporate Sustainability Reporting Directive)

• Έτος : 2022
• Περιγραφή: Η Οδηγία 2022/2464/ΕΕ αντικαθιστά την προηγούμενη Οδηγία 2014/95/ΕΕ και εισάγει αυστηρότερες απαιτήσεις για τις εταιρίες όσον αφορά την αναφορά των ESG κριτηρίων τους και απαιτεί από περισσότερες επιχειρήσεις να υποβάλλουν εκθέσεις βιωσιμότητας με λεπτομερή δεδομένα για τα ESG κριτήρια.
• Σκοπός: Η CSRD διευρύνει τις υποχρεώσεις δημοσιοποίησης και αναφοράς σε πιο συστηματική και καθολική βάση, καλύπτοντας περισσότερες εταιρείες και ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα των αναφορών. Η νέα οδηγία απαιτεί από τις εταιρείες να παρέχουν πληροφορίες για την αειφορία, την κοινωνική υπευθυνότητα και τη διακυβέρνηση τους.
• Εφαρμογή: Υποχρεωτική για μεγάλες εταιρίες από το 2024, και σταδιακή εφαρμογή σε περισσότερες εταιρείες τα επόμενα έτη.
• Εφαρμογή στην Ελλάδα: Η Οδηγία CSRD θα εφαρμόζεται και στην Ελλάδα από το 2025 για τις μεγάλες επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους και θα επεκταθεί σε περισσότερες μικρομεσαίες επιχειρήσεις με μεγαλύτερο κύκλο εργασιών από το 2026. Η Δημόσια Διαβούλευση του σχεδίου Νόμου για την ενσωμάτωση της εν λόγω Οδηγίας ολοκληρώθηκε την 28 Νοεμβρίου 2024.

3. Κανονισμός EU 2019/2088 (SFDR – Sustainable Finance Disclosure Regulation)

• Έτος : 2019
• Περιγραφή: Ο κανονισμός SFDR απαιτεί από τους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς (π.χ. τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, διαχειριστές κεφαλαίων) να αποκαλύπτουν τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις των προϊόντων τους και τις πολιτικές τους σε σχέση με τη βιωσιμότητα.
• Σκοπός: Ο κανονισμός στοχεύει στη διαφάνεια των επενδύσεων και στη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τις αλλαγές του κλίματος και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
• Εφαρμογή στην Ελλάδα: Όλοι οι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί και οι διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του SFDR.

4. Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση (EU Taxonomy for Sustainable Activities)

• Έτος : 2020
• Περιγραφή: Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 καθορίζει την Ταξινομία της ΕΕ για τις Βιώσιμες Δραστηριότητες και παρέχει ένα κοινό πλαίσιο και κριτήρια για την κατηγοριοποίηση των δραστηριοτήτων που θεωρούνται “βιώσιμες” από περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη.
• Σκοπός: Η ταξινομία αυτή καθορίζει τα κριτήρια για τις δραστηριότητες που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή, την αποδοτικότητα των πόρων και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
• Εφαρμογή στην Ελλάδα: Ο Κανονισμός εφαρμόζεται σε όλες τις ελληνικές εταιρίες και επενδυτές που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν βιώσιμα χρηματοοικονομικά προϊόντα και επενδυτικές στρατηγικές.

1. II. Ελληνική Νομοθεσία

Η ελληνική νομοθεσία συνεχώς εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή, ενώ οι τοπικές αρχές προχωρούν σε νομοθετικά μέτρα και κίνητρα για να ενισχύσουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική ευθύνη και την υπεύθυνη διακυβέρνηση των επιχειρήσεων. Μερικά από τα πιο σημαντικά νομοθετήματα που ενσωματώνουν τις πρακτικές αυτές είναι τα ακόλουθα:

1. Νόμος 4824/2021 για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (CSR)

• Περιγραφή: Ο νόμος 4824/2021 εισάγει απαιτήσεις για τη δημόσια αναφορά της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης και την ενσωμάτωση των βιώσιμων πρακτικών στις επιχειρηματικές στρατηγικές.
• Σκοπός: Η ενίσχυση της κοινωνικής υπευθυνότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, της πράσινης και κοινωνικής βιωσιμότητας και η εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές.

2. Νόμος 4548/2018 για τις Ανώνυμες Εταιρίες

• Περιγραφή: Ο Νόμος 4548/2018 για τις Ανώνυμες Εταιρίες προβλέπει ότι οι εταιρίες πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις κοινωνικές, περιβαλλοντικές και διοικητικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους.
• Σκοπός: Ο νόμος ενσωματώνει τις αρχές της εταιρικής διακυβέρνησης και τη σημασία της βιωσιμότητας στο επιχειρηματικό περιβάλλον.

4. Νόμος 4635/2019 για την Εθνική Στρατηγική για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

• Περιγραφή: Στον νόμο αυτόν καθορίζονται οι στόχοι της Ελλάδας για την βιώσιμη ανάπτυξη, σύμφωνα με τη στρατηγική της ΕΕ και τις διεθνείς συμφωνίες για τη βιωσιμότητα (π.χ., την Agenda 2030).
• Σκοπός: Η προώθηση της πράσινης οικονομίας και της κοινωνικής ευθύνης μέσω της ενσωμάτωσης των αρχών ESG σε εθνικό επίπεδο.

5. Νόμος 4935/2022 και Ν. 4972/2022

• Έτος: 2022
• Περιεχόμενο: Θέτει το πλαίσιο εφαρμογής της Οδηγίας CSRD και του Κανονισμού SFDR στην ελληνική νομοθεσία, με σταδιακή εφαρμογή των υποχρεώσεων γνωστοποίησης ESG στις ελληνικές επιχειρήσεις.

6. Αναπτυξιακός Νόμος 4887/2022 και Ν. 5111/2024

• Έτος: 2022
• Περιεχόμενο: Προβλέπει φορολογικά και χρηματοδοτικά κίνητρα για επενδύσεις που στηρίζουν την πράσινη οικονομία και τη βιωσιμότητα, ενισχύοντας εταιρείες που ακολουθούν τα ESG κριτήρια.

7. Νόμος 4430/2016 – Δημόσιες Προμήθειες και Βιώσιμη Ανάπτυξη

• Έτος: 2016
• Σκοπός: Ενσωματώνει την έννοια της βιωσιμότητας στις δημόσιες προμήθειες, δίνοντας κίνητρα για τις επιχειρήσεις να ενσωματώσουν περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια στις προσφορές τους.

8. Νόμος 4608/2019 και Ν. 4782/2021

• Έτος: 2019
• Σκοπός: Παρέχει κίνητρα και επιδοτήσεις για επενδύσεις που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη μείωση των εκπομπών ρύπων και την υιοθέτηση πράσινων τεχνολογιών.